Yaşa bağlı makula dejenerasyonu, gözün merkezindeki makula bölgesinde bulunan pigment epitel hücrelerinin (RPE) zamanla hasar görmesiyle oluşan yaygın bir görme kaybı hastalığıdır. Bu durumda kişiler çevreyi görebilir ancak tam karşılarına baktıklarında görüntü bulanıklaşır.
Makula Nedir ?
Makula, gözün arkasındaki retina tabakasının tam merkezinde bulunan, sadece 5–6 mm genişliğinde küçük ama çok önemli bir bölgedir. Keskin ve detaylı görmeyi sağlar.
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu nedir ?
Yaşa bağlı maküla dejenerasyonu (AMD), özellikle 55 yaş üzerindeki kişilerde görülen, merkezi görmeyi bozan yaygın bir göz hastalığıdır. “Maküla”, gözün tam ortada bulunan ve okuma, yüz tanıma, ince ayrıntıları görme gibi görevleri sağlayan retina bölgesidir. Bu bölge zamanla hasar gördüğünde, kişi tam karşısına baktığında bulanık, karanlık ya da eğrilmiş görüntüler görmeye başlar.
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu neden oluyor?
AMD’nin kesin nedeni bilinmese de birçok risk faktörü hastalığın gelişiminde rol oynar:
- Yaşlanma: En büyük risk faktörüdür; hücreler yaşla birlikte yıpranır.
- Genetik yatkınlık: Ailede AMD varsa risk artar.
- Sigara kullanımı: En güçlü tetikleyicilerden biridir.
- Yüksek güneş ışığı (UV) maruziyeti: Retinaya zarar verebilir.
- Hipertansiyon, kolesterol yüksekliği ve obezite: Dolaşımı etkileyerek riski artırır.
- Kötü beslenme: Özellikle antioksidan eksikliği hastalığın ilerlemesini hızlandırabilir.
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu herkeste görülüyor mu?
Hayır, herkeste görülmez. Genellikle 55 yaşından sonra ortaya çıkar ve yaş ilerledikçe görülme olasılığı artar. Bazı kişilerde hiç gelişmezken, bazı kişilerde genetik ve yaşam tarzı faktörlerine bağlı olarak hızlı şekilde ilerleyebilir.
Yeni Araştırmanın Detayları
Uygulanan yeni bir tedavi yönteminde göz bankasından alınan ve RPE hücrelerine dönüşebilen kök hücreler, hasarlı bölgeyi onarmak için kullanılıyor. Klinik araştırma, Michigan Medicine tarafından yürütülen faz 1/2a bir denemeydi ve 71–86 yaş aralığında ileri düzey dry AMD bulunan altı hasta üzerinde uygulandı. Hastaların en çok zarar gören gözüne tek seferde 50.000 RPE kök hücresi enjekte edildi. Bu hücrelerin retinanın altına yerleşerek hasarlı RPE hücrelerinin görevini üstlenmesi ve görmeyi desteklemesi amaçlandı.
Sonuçlarda, en ciddi görme kaybı olan üç hastanın bir yıl sonunda göz tablosunda ortalama 21 harf daha fazla okuyabildiği görüldü. İyileşme sadece kök hücre verilen gözde ortaya çıktı, bu da tedavinin hedeflenen şekilde işlediğini gösterdi. Bilim insanları şimdi 150.000 ve 250.000 hücrelik daha yüksek dozların güvenli olup olmadığını takip ediyor ve olumlu sonuçlar alınırsa daha geniş kapsamlı klinik denemelere geçmeyi planlıyor.
